EHBSO

Bij blessurevrij sporten zijn 2 zaken van groot belang: het behandelen van blessures én het voorkomen van sportblessures, zodat behandeling minder vaak nodig is in de toekomst. Naast de in deze sectie al uitgebreid beschreven korfbalblessures zijn er ook een aantal kleinere veel voorkomende blessures of ernstige blessures waar je met kennis van EHBSO veel aan kunt doen.

enkelbreuk

trap in je zak

Als trainer of coach ben je direct betrokken bij je team. In het geval je geen verzorger hebt zal je zelf adequaat moeten kunnen reageren op acute letsels bij problemen in training of wedstrijdverband. Daarbij moet je tegelijkertijd helder kunnen communiceren met andere professionals en belanghebbenden in geval van ernstiger problemen. Hieronder een korte vereenvoudigde weergave van veel voorkomende problemen en minder vaak voorkomende ernstige situaties.

5 belangrijke punten bij EHB(S)O5 belangrijke punten EHBO

  1. Let op gevaar
  2. Ga na wat er is gebeurt
  3. Stel het slachtoffer gerust
  4. Zorg voor professionele hulp
  5. Help het slachtoffer op de plaats waar hij/zij ligt

Schaafwonden

Symptomen:
– Schrijnende pijn
– Open wond

Behandeling:
– Spoelen met water en reinigen (eerst uitbloeden en dan spoelen)
– Desinfecteren met steriel gaas en alcohol
– Behandelen met ‘Inotyolzalf’
– Afdekken met fixomull en evt. netverband om het goed te laten zitten tijdens sport
Met douchen alles laten zitten, na ca. 10 dagen vanzelf eraf. Inotyolzalf is moeilijk verkrijgbaar. In alle andere gevallen alleen maar schoonspoelen en droog houden. Niet afdekken omdat de schaafwond anders onvoldoende indroogt en een lelijk litteken achterlaat.

Blaren

Ontstaanswijze: door druk en wrijving; meest voorkomende lokalisaties zijn hiel, bal van de voet en tenen.
Gesloten blaren (vooral bij wandelevenementen)
Behandeling:
– Indien niet hinderlijk; dicht laten en afplakken met kleefpleister
– Desinfecteren
– Open prikken met bloedlancet aan 2 zijden (in de looprichting)
– Verwijderen blaarvocht met wattenstaafje
– Opnieuw desinfecteren
– Afplakken met kleefpleister (trapsgewijs)

Open blaren (ontstaat door negeren van een gesloten blaar)
Behandeling:
– Vetvrij en droog maken
– Aanbrengen ‘second skin’
– Aanwrijven gedurende 1 minuut
– Daarna afplakken met kleefpleister

Bloedblaren (beschadiging van een klein bloedvat)
Behandeling:
– Nooit doorprikken, maar leegzuigen met injectiespuit
– Leegzuigen (door arts/verpleegkundige)
– Afplakken als bij een open blaar

Botbreuken

Symptomen:
– Onvermogen been of arm te belasten
– Open of gesloten
– Meestal weinig pijn

Behandeling:
– Dek eventuele open wonden steriel af
– Aanleggen ‘brede das’ (bij fractuur schouder, sleutelbeen, bovenarm of elleboog)
– Aanleggen ‘mitella’ (bij fractuur aan onderarm, hand of pols)
– Bij fractuur aan het been of bekken het been ondersteunen met een opgerolde deken of tassen
– Inschakelen professionele hulp

Kneuzing of verstuiking

Symptomen:
– Pijnlijk en gezwollen
– Moeite met bewegen

Behandeling: (volgens POLICE-regel)
– Protection               beschermen van het aangedane weefsel
– Optimal Loading    op geleide van pijn weer gaan belasten en bewegen
– Ice                             koelen staat op dit moment ter discussie (bij hoge schoenen deze altijd aan laten, lage schoenen wel uitdoen)
– Compression
– Elevation
– Eerste 2 dagen relatieve rust en weinig belasten

Griep/koorts

Trainen met griep/koorts is gevaarlijk. Je immuunsysteem is verzwakt en je lichaam heeft alle energie nodig om beter te worden. Je loopt bovendien het risico dat de virusinfectie ook terecht kan komen in de hartspier met als gevolg een ontsteking. Rust nemen dus en niet trainen! Ook nadat je je weer beter voelt, heeft je lichaam een aantal dagen rust nodig om te herstellen. De basisregel die je het beste kunt hanteren luidt dat je bij koorts het dubbele aantal dagen dat de koorts heeft geduurd niet moet lopen. Had je vier dagen koorts, dan mag je pas na acht dagen weer beginnen. Er zijn twee gouden regels waar de sporter op moet letten bij sporten met een griep:

Regel 1: Bij koorts, spierpijn en een verhoogde hartslag in rust wordt sporten afgeraden.
Regel 2: Pas je training ook aan als je je minder goed voelt dan verwacht of gewenst.
Zonder temperatuursverhoging mag er in principe doorgetraind worden. Het kan echter verstandig zijn om toch wat rustiger en niet te intensief te trainen.

Anders dan griep, kun je met een verkoudheid (dus zonder koorts!) wel doortrainen. Er is een ezelsbruggetje, waarmee je kunt bepalen of je al dan niet kunt sporten: de ‘nek check’.
 Zijn de ziekteverschijnselen uitsluitend boven de nek gelokaliseerd (zoals neusverkoudheid, oorpijn, keelpijn en geen koorts), dan is sporten toegestaan. De eerste 2-3 dagen wel op een lager pitje.
Indien de ziekteverschijnselen (ook) onder de nek gelokaliseerd zijn, zoals hoesten, kortademigheid, koorts (meer dan 38 graden), spierpijn in armen en benen, dan is het advies om niet te sporten.

Hersenschudding of hersenkneuzing

Symptomen:
– In associatie met trauma
– Bewustzijnsverlies gedurende enkele seconden tot minuten
– Geheugenverlies
– Hoofdpijn
– Ongelijke pupillen of beiderzijds vergroot
– Lichtschuw
– Braken

Behandeling:
– Controle van de vitale functies ademhaling, bloedsomloop en hersenfuncties (afbeelding 3 vitale functies)
– Inschakelen professionele hulp

Ieder jaar lopen 76.000 mensen een hoofdblessure op tijdens het sporten. Daarvan belanden er 14.000 op een Spoedeisende Hulp-afdeling. Bij 14% is het letsel zo ernstig dat opname in het ziekenhuis nodig is en naar schatting overlijden er jaarlijks rond de zes sporters aan een hoofdblessure. VeiligheidNL heeft de gratis app ‘Hoofdletsel Sport’ daarvoor ontwikkelt. Met deze app kun je hoofd- en hersenletsel tijdens het sporten tijdig signaleren. Bovendien geeft de app heldere adviezen om ernstiger gevolgen te voorkomen De Hoofdletsel Sport app voor iOS en Android is gratis te downloaden in de de App store en de Google Play store.

Bewustzijnsverlies

Er zijn 2 vormen van bewusteloosheid:

  • lichte bewusteloosheid (flauwvallen)
  • diepe bewusteloosheid (coma)

WAPA-methode:
W             wakker                            – patiënt weet waar hij/zij is en wat er gebeurt
A               aanspreekbaar             – niet bewusteloos, maar niet alert (verward)
P               pijn                                 – reageert alleen nog op pijnprikkels
A               a-reactief                       – reageert nergens meer op

– Bij bewustzijn: slachtoffer reageert samenhangend
– Verminderd bewustzijn: slachtoffer reageert verward en/of maakt een suffe of agressieve indruk
– Flauwte: kortdurende vermindering van het bewustzijn door tijdelijke afname bloedtoevoer naar de hersenen
– Bewusteloos: het slachtoffer zegt niets terug, heeft meestal gesloten ogen, maar reageert door te bewegen en/of geluiden te maken of reageert in het geheel niet

Hartstilstand

Bij een circulatiestilstand wordt het bloed niet meer rondgepompt omdat het hart stilstaat. Mogelijke oorzaken kunnen zijn:
– Hartinfarct (complicatie)
– Ongeval met elektriciteit
– Spontaan

Symptomen:
– Diep bewusteloos
– Geen circulatie meer
– Geen ademhaling, soms “gasping” (= onregelmatige, trage, vaak niet-geluidloze ademhaling); vaak gezien in de eerste minuten na een hartstilstand)
– Ziet er “dood” uit
– Soms epileptische trekkingen

Behandeling:
– Start met reanimeren (het op een kunstmatige manier rondpompen van zuurstofrijk bloed met behulp van hartmassage en beademing). Het kan schade aan vitale organen als hersenen en hart voorkomen. In meeste gevallen zal reanimatie het hart niet opnieuw laten kloppen. Correct uitgevoerde reanimatie (vooral hartmassage) zorgt er echter voor dat de daarop volgende defibrillatiepogingen een grotere kans van slagen hebben.
– Frequentie van 30:2 (30 keer hartmassage ca. 100-120/min. En 2x beademen)

In de uitgave ‘Sport Blessure Vrij’ vindt u de belangrijkste informatie over het voorkomen van sportblessures. Wat is een goede sportuitrusting, maar ook hoe weer te beginnen na een blessure. Heeft u toch een blessure opgelopen dan is een goede en snelle Eerste Hulp Bij Sport Ongevallen (EHBSO) heel belangrijk. Het herstel van een blessure begint namelijk al op het moment dat de eerste hulp wordt geboden. De uitgave behandelt de belangrijkste informatie, die nodig is voor eerste hulp bij sportblessures. Stapsgewijs leest u wat u moet doen om erger te voorkomen.

Onmisbaar voor trainers, coaches, teambegeleiders, verzorgers, scheidsrechters en bestuursleden!

Download Sport Blessure Vrij

Het document ‘Sport Blessure Vrij’ is een vernieuwde uitgave van het boekje uit 2006 en is een uitgave van de Vereniging voor Sportgeneeskunde (VSG), Consument en Veiligheid. In samenwerking met Het Oranje Kruis en NOC*NSF.

(Bron: VeiligheidNL)

Print Friendly, PDF & Email